ناظم الاسلام كرمانى
552
تاريخ بيدارى ايرانيان ( فارسى )
چهميداند اگر دولت ايران دولت عادلانه و سلطنت ايران سلطنت مشروطه و اساسى گردد ديگر ماليه صدر اعظم را نمىبرد و آنچه جمع كرده است براى اولادش باقى مىماند اين بود كه نهايت آمال اين صدر اعظم مشروطه شدن سلطنت ايران بود و براى حفظ ماليه و اندوختهء خويش قلعهء محكم و حصار سديدى بناء كرد و آن مشروطه شدن سلطنت مىباشد و الحق صدر اعظم نهايت سعى و جهد را در اين امر نمود . روز يكشنبه هيجدهم شعبان المعظم 1324 - هجرى سال يونتئيل وقت عصر سلام عام منعقد گرديد حجج اسلام و علماء اعلام دار الخلافه عموما در تالار جلوس نمودند مبعوثين ملت همه حاضر بودند اعليحضرت همايونى در تالار گلستان بتخت سلطنت عادلانه جلوس فرمود . نخست كلمهء كه به پيشوايان اعلم و رؤساى معظم ملت فرمود اين بود كه الحمد اللّه به آرزوى دهسالهء خودم رسيدم سپس وكلاى منتخب را بآستان ملايك نشان طلبيدند و با تفقد شاهانه و با تلطف پدرانه جمله را بتأييدات خسروانى مستظهر داشتند و بدرستى و راستى و رعايت جانب رعيت خاصة ضعيف و مردم بىدست و پا ترغيب و تشويق كردند جناب نظام الملك حسب المقرر و المرسوم شرف مخاطبت داشتند نخست خطيب الممالك على الرسم خطبهء غرائى عرض و قرائت نمود تمام علماء اعلام و ساير حضار از وجوه اعيان و اشراف وجود مسعود همايونى را از صميم قلب بعرض رسانيدند تمام سفراى كبار و وزراى مختار دول متحابه خارجه مقيمين دربار دولت نيز حسب الدعوه در تالار موزه مباركه حاضر شده بودند احتساب الملك از طرف قرين الشرف به آنها تبليغ تفقد و احوالپرسى نمود و مقتدر الملك نايبرئيس اداره تشريفات وزارت خارجه مشغول پذيرائى آنها بود از اول شروع در سلام و جلوس اعليحضرت على الرسم شليك توپ متوالى بود خطابه را كه براى اداى مقاصد مقدسه و اظهار مكنونات ضمير الهامپذير اقدس و شمول كمال معدلت و سربلندى و افتخار مملكت و قوت و قدرت دولت و ترقى و ثروت ملت و شيوع تمدن و اشاعهء تربيت و اتحاد فريقين و موافقت فئيتن ترتيب داده بودند جناب نظام الملك قرائت نموده عموم باريافتگان باصغاى آن روح و روانى تازه يافته و از دل و جان حالا قالا بعرض تشكر و دعا و ثنا و مدح و منقبت ذات فرخنده صفات معلى پرداختند چون تمام شرايط سلام عام به عمل آمد سربلندان اجازه انصراف حاصل نموده بمنازل خود بازگشتند و شهر خود يكباره هيكل شعف يافت و صورت مسرت گرفت كه ممالك محروسهء ايران صبانها اللّه عن الحدثان داراى تاريخ تازه شد و از اين خطابهء مقدسه ملوكانه كه جناب نظام الملك قرائت نمود مراتب شاهنشاه ما مظفر الدين شاه به خوبى مشهود و مكشوف خواهد گرديد در واقع روز هيجدهم شعبان كه در هذه السنه مقارن چهاردهم ميزان است بزرگترين عيد نيكبختى ايران است و البته ملتفت مزيت و شرافت اين روز فيروز شدهاند كه قول دولت امروز بفعليت رسيد و از روز صدور دستخط مشروطيت و حريت تا بامروز در تهيه مقدمات انتخابات بودند لكن امروز تأسيس و تشكيل مجلس شوراى ملى رسميت را حاصل نمود و با حضور سفراء كبار دول ، مبعوثين و وكلاء ملت معرفى شدند . بارى صورت خطابهء ملوكانه از اينقرار است :